Sản phẩmTin hot

Tranh Tri Âm – Tri Kỷ

Tranh Tri Âm – Tri Kỷ
4.6 (92%) 5 vote[s]

Người xưa nói: “Quen biết khắp thiên hạ, tri âm hỏi mấy người?”. Hay như: “Rượu quý chỉ uống cùng tri kỷ, thơ hay để tặng bạn thơ ngâm”. Bởi vì, xưa nay tri kỷ thật khó tìm…Con người do có hoạt động giao tiếp xã hội nên luôn có nhu cầu chia sẻ để đạt đến thông hiểu lẫn nhau. Không chỉ đơn thuần là việc trao đổi thông tin, đó còn là sự khoái cảm tinh thần. Do vậy, người ta mới mong tri âm tri kỷ.

Hiệp Hội Tranh Việt chuyên sản xuất dòng Tranh Gốm Sứ

Tri Âm Tri Kỷ là gì?

Tri Âm

Tri âm là hiểu được âm nhạc của mình. Tri âm hay đi cùng tri kỷ vì từ đồng cảm với nhau qua tiếng đàn tiếng sáo, câu hò điệu hát mà dẫn đến hiểu nhau sâu sắc.

Chuyện Bá Nha, Chung Tử Kỳ là chuyện tri âm, là chuyện Tử Kỳ hiểu tiếng đàn của Bá Nha.

Bá Nha đời Xuân Thu là một vị quan có tài đàn rất giỏi. Một lần tình cờ gặp Chung Tử Kỳ ở sông Hàn Dương, trên bờ là núi Mã An, trăng trung thu sáng tỏ. Chung Tử Kỳ là một tiều phu, người biết thưởng thức âm nhạc. Bá Nha chơi đàn tuyệt hay, ai nghe cũng ngơ ngẩn, cây cỏ đắm say, song ông vẫn buồn và cảm thấy cô đơn; có ai hiểu hết tiếng đàn cao đẹp sâu xa của ông. Ông gửi vào tiếng đàn lý tưởng cuộc sống, tình yêu, khát vọng, giấc mơ. Dưới trăng thu, Bá Nha ôm cây đàn, lựa dây gẩy một khúc.

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Khi Bá Nha ngồi gảy đàn, bụng nghĩ đến núi, thì Chung Tử Kỳ khen: “Tiếng đàn chót vót như núi cao”. Lúc Bá Nha đánh đàn, lòng nghĩ về sông nước, thì Chung Tử Kỳ nói: “Tiếng đàn cuồn cuộn như nước chảy”. Sau khi Chung Tử Kỳ chết, Bá Nha đập vỡ đàn, bảo rằng: “Trong thiên hạ không ai còn được nghe tiếng đàn của ta nữa”. Tử Kỳ được gọi là bạn tri âm của Bá Nha.

Tham khảo thêm>>>>>Tranh Phật Di Lặc

Tham khảo thêm>>>>>Tranh Cá Chép trông trăng

Tham khảo thêm>>>>>Tranh Cá Chép Hóa Rồng

Tri Kỷ

Tri kỷ trước hết là một từ Hán Việt. Tri nghĩa là biết. Kỷ tức là bản thân. Tri kỷ nghĩa là hiểu biết về bản thân mình. Mình hiểu về mình thì mình là tri kỷ của mình. Nói vậy là vì hiểu về mình là việc không phải ai cũng làm được. Còn với người khác, ai hiểu biết về con người mình và có sự đồng cảm thì họ là tri kỷ của mình. Tri kỷ là thứ tình cảm vô định hình. Hơn cả tình bạn và thú vị hơn cả tình yêu.

Cái tình cảm ấy vô cùng thiêng liêng khi vượt trên tình bạn. Cũng không cần tính đến cái giới hạn của tình yêu. Bởi giữa tri kỷ với nhau, một cái ôm chân thành, hai bàn tay siết chặt và cùng làm những điều nhỏ nhặt cũng đã đủ thấy vui. Chẳng cần nói cũng chẳng cần cười, chẳng cần buồn cũng chẳng cần vui, chỉ cần thở thôi. Cảm nhận cũng đủ để hiểu được suy nghĩ và tư duy của đối phương.

tranh tri âm tri kỷ

Tri kỷ là một người mà không phải lúc nào chúng ta cũng có thể tìm được. Họ ẩn rất sâu như chính bí mật của riêng mỗi người. Vậy nên khi có một ai đó cần được chìa khóa. Mở được chiếc hộp bí ẩn kia để chạm sâu vào từng ngóc ngách của tâm hồn, thì hẳn đó là người tri kỷ. Bởi đôi khi giữa người yêu vẫn còn có sự riêng tư cần phải giữ. Nhưng với tri kỷ thì nắm rõ từng suy nghĩ dành cho nhau.

Câu chuyện Thúc Nha – Quản Trọng

Là chuyện người khác hiểu được con người của mình, liên quan đến tình bạn giữa Bào Thúc Nha và Quản Trọng.

“Bào Thúc Nha, người thời Chiến-quốc, làm bạn với Quản Trọng rất thân; khi chưa làm quan hai người hùn vốn đi buôn. Quản Trọng luôn luôn tìm cách chia phần lời nhiều hơn, nhưng Thúc Nha không buồn, lại nói rằng: Quản Trọng nhà nghèo, cần có tiền nhiều để nuôi mẹ. Khi mới ra làm quan, Quản Trọng làm nhiều việc hư hỏng, ai nấy đều chê, chỉ có Thúc Nha biết tài, cho là Quản Trọng chưa tới thời. Khi ra trận, Quản Trọng hay lùi lại phía sau, mọi người đều cười là nhát, chỉ có Thúc Nha bảo là Quản Trọng còn mẹ già, cần phải giữ thân để nuôi mẹ. Khi Tề loạn, mỗi người phò một công tử trốn sang nước khác và hẹn sau ai có chúa được làm vua, phải tiến cử bạn cùng phò chung một người.

tranh tri âm tri kỷ

Sau công tử Bạch về nước làm vua, xưng Tề Hoàn công. Thúc Nha tiến cử Quản Trọng làm tể tướng. Quản Trọng giúp Tề Hoàn công làm bá các chư hầu; khi sắp chết lại không tiến cử Thúc Nha thay mình. Vua lấy làm lạ hỏi, Quản Trọng đáp: “Bào Thúc Nha là bậc quân tử chớ không phải là nhà chính trị; ông ưa điều thiện mà ghét điều ác, lại ghét thái quá đến không ai chịu được. Người như thế mà nắm quyền chánh, ắt hư việc nước”.

Câu chuyện Thúc Nha – Quản Trọng

Có người mách việc ấy lại cho Bào Thúc Nha nghe. Ông cười và nói: “Chính vì thế mà trước kia ta mới hết sức tiến cử Quản Thượng phụ cho chúa công; Thượng phụ trung với nước mà không vì bạn, đó là không phụ công ta tiến cử. Giả sử chúa công phong ta chức tư khấu để trừ gian diệt nịnh, thì ta nhận ngay. Nếu phong ta làm tể tướng thì nhà ngươi và nội bọn còn đâu chỗ dung thân”. Kẻ ấy mắc cỡ lui ra.

Bởi vậy, lúc sinh thời, Quản Trọng thường nói: “Sinh ta là cha mẹ ta, còn hiểu ta thì chỉ có Bào Thúc Nha”. Cho nên vợ chồng là nợ, tri kỷ là duyên. Vì vợ chồng là nghiệp báo nhưng tri kỷ là món quà của thượng đế. Vì vợ chồng là định mệnh mà định mệnh thường mù quáng, bởi định mệnh chọn người theo thời điểm. Tri kỷ là bí mật trong tim, dịu dàng và đẹp đẽ như ánh sáng có khả năng chữa lành mọi vết thương. Chỉ là tri kỷ thôi, để còn có thể nghĩ về nhau, mãi mãi.
Tóm lại, tri âm hiểu tiếng, tri kỷ hiểu lòng hay tri âm dễ kiếm, tri kỷ khó tìm.

tranh tri âm tri kỷ

Điển tích tri âm tri kỷ Bá Nha – Tử Kỳ

Hoàn cảnh gặp gỡ

Trên đường đi sứ từ nước Sở trở về, quan Thượng Ðại phu Bá Nha, đời Tống (Trung Quốc) qua vàm sông Hàn Dương, trên bờ là núi Mã An, trăng trung thu sáng tỏ; ông truyền lệnh dừng thuyền lại để ngắm cảnh đẹp. Bá Nha chơi đàn tuyệt hay, ai nghe cũng ngơ ngẩn, cây cỏ đắm say, song ông vẫn buồn và cảm thấy cô đơn; có ai hiểu hết tiếng đàn cao đẹp sâu xa của ông. Ông gửi vào tiếng đàn lý tưởng cuộc sống, tình yêu, khát vọng, giấc mơ.

Dưới trăng thu, Bá Nha ôm cây đàn, lựa dây gẩy một khúc. Khúc nhạc đang ngân vang rộn rã thì đàn đứt một dây. Ông ngạc nhiên thầm nghĩ: ” Lạ lùng thật, ở nơi vắng vẻ, thâm u này lẽ nào có người biết nghe đàn ta khiến dây đàn ta phải đứt. Hay là có kẻ độc ác nào manh tâm hại ta, nên đàn đứt dây?

Ông truyền lệnh cho quân lên bờ tìm bắt kẻ gian phi. Chỉ thấy một chàng tiều phu trẻ tuổi đang ngồi trên phiến đá, bên gánh củi, đang đắm đuối trong một giấc mơ. Biết vậy, quan gọi lên bờ hỏi; chàng đốn củi đáp: Thưa đại nhân, tôi đâu phải người độc ác; tôi gánh củi qua đây, thấy tiếng đàn hay tuyệt vời, nên đứng lại nghe”.

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Tham khảo thêm>>>>> Tranh Ung Dung Tự Tại

Tham khảo thêm>>>>>Tranh Gốm Sứ

Tham khảo thêm>>>>>Tranh Gốm Sứ Ghép Tường

Bá Nha – Tử Kỳ

Chàng trẻ tuổi nói: ”Thưa đại nhân, tôi nhớ người xưa bảo: Hễ trong nhà có quân tử, thì ngoài cổng có quân tử đến chơi. Nếu nơi núi sông hoang vắng này không có người biết nghe đàn, thì hỏi tại sao nơi đó lại có người biết đánh đàn?”. Ðể thử thật hư, Bá Nha hỏi: ”Vậy vừa rồi, ta gẩy đàn bài gì mà ngươi dừng lại nghe?”. ”Dạ, tôi vừa nghe những tiếng đàn buồn bã. Ðàn kể chuyện Khổng Tử thương tiếc người hiền Nhan Hồi còn trẻ mà tóc đã bạc, xách giỏ cơm bầu nước, sống cuộc đời trong sạch”. Bá Nha kinh ngạc vô cùng; đúng như vậy, ông vừa chơi bản nhạc lấy cảm hứng ở cuộc đời thanh bạch của Nhan Hồi.

Chàng tiều phu, nét mặt hớn hở, con mắt long lanh, xưng tên là Chung Tử Kỳ. Bá Nha quý người trai tài hoa, ngỏ ý mời chàng về thành đô; đôi bạn sẽ cùng nhau vui sống. Tử Kỳ buồn rầu thưa: ”Tôi xin cảm tạ tấm lòng nhân ái của ngài, tôi còn cha mẹ già, tôi phải ở lại phụng dưỡng”. Bá Nha hẹn đến ngày này sang năm sẽ trở lại nơi này, đón cả gia quyến Tử Kỳ về kinh đô. Hai bên từ biệt nhau, vừa sung sướng vừa xúc động. Bá Nha tìm được người tri kỷ, Chung Tử Kỳ được nghe đàn.

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Chung Tử Kỳ mất sớm

Mùa thu năm sau, đúng ước hẹn, Bá Nha đi thuyền trên sông Hàn Dương, dừng lại bên núi Mã an. Vẫn cảnh tịch mịch hoang vu, vẫn vầng trăng tỏ. Song Bá Nha không thấy bạn cũ. Bá Nha lo lắng, một linh cảm khiến ông bồn chồn, nhìn mấy gò đống trên bờ sông, ông cùng mấy người hầu vội vã lên bờ, tìm hỏi nhà Chung Tử Kỳ. Ðến nơi, cửa nhà vắng vẻ. Một ông cụ chống gậy bước ra, đón khách vào ngồi trên chõng tre; ông cụ lau nước mắt kể lại những ngày cuối cùng của Tử Kỳ con trai ông. Chung Công nói tiếp: ”Cháu dặn hai, ba lần phải chôn cháu nơi bờ sông Hàn Dương, cạnh núi Mã An, để giữ lời hẹn năm ngoái”.

Bá Nha thương xót vô cùng. Ông cùng Chung Công ra mộ Tử Kỳ, khóc lóc rất thảm thiết. Ông lấy cây đàn, so dây to, dây nhỏ. Tiếng đàn cất lên nỉ non kể cuộc gặp gỡ thần kỳ năm ngoái. Nước mắt Bá Nha rơi lã chã. Ðàn xong, ông đập đàn vào một tảng đá; đàn vỡ tan nát. Từ ngày ấy không ai nghe thấy tiếng đàn của Bá Nha nữa.

Cụ Dương Khuê – Nguyễn Khuyến

Cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến có viết:

“Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước,
Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau;
Kính yêu từ trước đến sau,
Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời?
Cũng có lúc chơi nơi dặm khách,
Tiếng suối nghe róc rách lưng đèo;
Có khi từng gác cheo leo,
Thú vui con hát lựa chiều cầm xoang;
Cũng có lúc rượu ngon cùng nhắp,
Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân,
Có khi bàn soạn câu văn,
Biết bao đông bích, điển phần trước sau”

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Họ là hai người bạn sớm tối bên nhau, chia sẻ với nhau từng kỷ niệm lúc đắng cay, khi ngọt bùi, từ chốn núi cao rừng thẳm, nơi sơn cùng thủy tận cũng như nơi lầu hồng gác tía. Hợp nhau từ chuyện đàn hát thơ văn, du lịch đến ẩm thực. Những người ấy phải hiểu nhau lắm, quý mến nhau lắm mới có thể “kính yêu từ trước đến sau”, cho rằng mình gặp được nhau là duyên trời định. Ấy gọi là tri kỷ.

Đến khi cụ Dương Khuê mất đi, cụ Nguyễn Khuyến khóc rằng:
“Làm sao bác vội về ngay,
Nghe tin, tôi bỗng chân tay rụng rời.
Ai chẳng biết chán đời là phải,
Sao vội vàng đã mải lên tiên;
Rượu ngon không có bạn hiền,
Không mua không phải không tiền không mua.
Câu thơ nghĩ đắn đo không viết,
Viết đưa ai, ai biết mà đưa
Giường kia treo những hững hờ,
Đàn kia gẩy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn”.

Tri Âm Tri Kỷ ở trên đời

Tri kỷ khó tìm, hồng nhan tri kỷ còn khó tìm hơn nữa

Còn khó tìm hơn cả tri kỷ, đó là hồng nhan tri kỷ, đó chính là người khác giới mà tri kỷ với mình. Người với người gặp nhau là duyên phận, nhưng đâu phải ai cũng hiểu được lòng mình. Dẫu vậy, người tri kỷ cùng giới cũng vẫn dễ tìm hơn người tri kỷ khác giới, vì “đàn ông sao Hỏa, đàn bà sao Kim”. Đàn ông và phụ nữ quá khác biệt nhau từ tâm sinh lý cho nên quan niệm cuộc sống khác biệt. Có những điều đàn ông cho là quan trọng thì phụ nữ lại coi là ít quan trọng và ngược lại. Thế nên, tìm được hồng nhan tri kỷ càng khó hơn.

Thế mà, có một người đã tìm được hồng nhan tri kỷ, đó là anh chàng Tiểu Ất Yến Thanh. Mặc cho hoàng đế Tống Huy Tông săn đón chiều chuộng, Lý Sư Sư vẫn chỉ yêu Tiểu Ất Yến Thanh, vì cao hơn cả tình yêu nam nữ, với nàng, Yến Thanh chính là một người tri kỷ. Họ đến với nhau vì sự giao cảm về âm nhạc và tâm hồn hơn là vì sắc dục. Lý Sư Sư thì có ngón đàn điêu luyện, Tiểu Ất Yến Thanh thì là chàng trai tài hoa rất giỏi về sáo trúc. Tiếng sáo tiếng đàn họ hòa hợp nhau thì chính là tâm hồn họ hòa hợp nhau vậy. Đó là một ví dụ về hồng nhan tri kỷ.

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Vàng kia vạn lạng còn dễ kiếm, tri kỷ một người thật khó thay

Người tri kỷ có nhiều khi chẳng cần nói, chỉ cần trao nhau một ánh nhìn, là cũng có thể hiểu nhau nghĩ gì rồi, thấy nhau suy tư là biết đối phương nghĩ về điều gì rồi. Vậy là tri kỷ. Muốn trở thành tri kỷ, thì trước hết phải hiểu nhau. Hiểu nhau rồi, còn cần phải có sự đồng cảm, “đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu”. Nghĩa là tôi thích những gì bạn thích, tôi hiểu những gì bạn hiểu, nên tôi biết bạn nghĩ gì vì tôi cũng nghĩ như vậy. Nó rất là tự nhiên.

Muốn hiểu nhau, thì cần phải lắng nghe. Muốn lắng nghe, thì tâm phải đủ tĩnh. Kiên nhẫn nghe nhau nói cho đến hết, rồi suy ngẫm, đặt mình vào vị trí người nói. Rồi mới phản hồi. Tiếc thay, có lúc chưa nói xong đã cãi xong rồi. Khi nghe thì lơ đãng, tâm trí phù động với cả ngàn ý nghĩ, ngàn ham muốn của riêng mình, lại luôn cho mình là đúng, thì hiểu làm sao được nhau nói gì. Tri kỷ không dễ. Muốn hiểu nhau, thì tâm tĩnh nhưng trí cũng cần sáng. Nếu không chịu suy nghĩ thì không bao giờ có thể hiểu được nhau. Lối sống gấp, sống vội cũng làm người ta xa nhau, khó mà hiểu được nhau.

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Hiểu nhau rồi, cũng phải chia sẻ, đồng cảm được với nhau thì mới gọi là tri kỷ. Có điều xã hội ngày xưa khác. Ngày xưa ai đi học hay làm gì cũng được dạy phải tĩnh tâm, chuyên tâm. Cả xã hội sống trong trạng thái như thế.

Ai cũng muốn có một tri âm tri kỷ ở đời

Phật nói con người chúng ta còn có sai lầm, còn thấy nhiều giả tướng. Vì chúng ta còn nhiều chấp trước và quan niệm hậu thiên. Đó là những quan niệm sinh ra khi con người ta lớn lên va chạm với đời sống và tự rút kinh nghiệm. Quan niệm hậu thiên nó không phải là chân lý, không thực sự sáng suốt. Nó chỉ tạm thời đúng hay có giá trị với ai đó, trong một hoàn cảnh cụ thể nào đó chứ không có giá trị lâu dài.

Những nhà tư tưởng hay các vĩ nhân như Martin Luther King, Nelson Mandela, Abraham Lincoln, Thomas Jefferson, Phan Chu Trinh… các nhà khoa học như Einstein, Edison, Newton, đến cả các nhân vật tỷ phú đương đại như Bill Gates, Elon Musk, Warren Buffet, Richard Branson… dù là những nhân vật nổi trội, nhưng họ vẫn chỉ là những con người. Quan niệm của họ có lẽ sâu sắc hơn người thường chúng ta, nhưng vẫn không phải là chân lý tuyệt đối. Đến trăm năm, nghìn năm nữa, có ai còn nhớ tới lời họ nói không? Hoặc nó còn đúng, còn giá trị nữa không?

tranh tri âm tri kỷ

Con người trí tuệ sâu sắc và uyên bác như đại thi hào Nguyễn Du còn phải thốt lên: “Bất tri tam bách dư niên hậu, thiên hạ hà nhân khấp Tố Như”, nghĩa là: “Không biết ba trăm năm lẻ nữa, còn ai nhớ đến Nguyễn Du này không?”. Vì dù là cá nhân kiệt xuất, cụ tự biết được cái hạn chế trong trí tuệ con người của mình. Vì con người là hữu hạn. Nhưng Thần thì khác.

Tri kỷ trong đời, tìm được một người cũng là quá đủ.

Trong xã hội hiện đại, ai cũng cho rằng cạnh tranh cao độ, cá lớn nuốt cá bé là điều tất yếu. Điều đó khiến quan hệ giữa người với người càng ngày càng lạnh nhạt. Khi cuộc sống còn nghèo khó, có rất nhiều bạn bè có thể đồng cam cộng khổ, chung hoạn nạn. Một khi giàu có rồi, bạn bè bên mình lại càng ngày càng ít.

Một người cho dù thành công đến đâu đi chăng nữa, nếu không có mấy người bạn tâm giao, hoặc vì tư lợi khiến bạn bè thân thích đều rời xa, thì khẳng định đó là một cuộc đời thất bại. Người xưa nói: “Ngàn vàng dễ có, tri kỷ khó tìm”. Trong đường đời dằng dặc, bằng hữu là không thể thiếu được. Nếu có thể gặp được một người tri kỷ, thì đó là phúc phận không gì lớn hơn. Cố công bỏ sức lao động thì ai cũng có thể kiếm được tiền. Nhưng bằng hữu tốt chân chính trên đường đời thì chỉ có thể tùy duyên gặp được mà không thể cầu được.

tranh tri âm tri kỷ
tranh tri âm tri kỷ

Gọi là bằng hữu thường được chia làm 2 loại, một loại là tương giao, một loại là tương tri. Tương giao thì rất dễ có mà tương tri thì rất khó tìm. Trong quyển 1, sách ‘Cảnh thế thông ngôn” của Phùng Mộng Long đời Minh (ông cũng chính là tác giả bộ ‘Đông Chu liệt quốc’ nổi tiếng) có viết: “Tương tri có mấy sắc thái thế này: Kết giao ân đức, gọi là tri kỷ; lòng dạ thấu hiểu, gọi là tri tâm; thanh khí tương cầu, gọi là tri âm”.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button